Waarom hebben sommige dingen een wettelijke termijn en andere niet?

Elke termijn heeft een eigen reden

Sommige dingen moeten binnen een paar dagen geregeld zijn, andere mogen maanden of zelfs jaren duren. Dat is geen willekeur. Elke termijn hoort bij een eigen wet, en die wet regelt een eigen soort zaak. Hoe sneller de overheid of een andere partij moet kunnen reageren, hoe korter de termijn.

Een verhuizing bijvoorbeeld moet je binnen vijf dagen doorgeven aan de gemeente. Dat staat zo in de Wet basisregistratie personen. De gemeente moet namelijk snel weten waar je woont, want daar hangen andere zaken van af, zoals stemrecht en gemeentelijke belastingen. Een aangifte erfbelasting mag juist veel langer duren: acht maanden, volgens de Successiewet. Bij een overlijden moet eerst een boedel in kaart worden gebracht en dat kost tijd. En de melding van pensioenverevening na een scheiding mag zelfs twee jaar duren, omdat die regeling in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding vooral gaat over het vastleggen van een recht, niet over een acute situatie. Kortom: hoe dringender de informatie voor een instantie is, hoe korter de klok loopt. Een overzicht van alle termijnen per levensmoment staat bij welke wettelijke termijnen horen bij welk levensmoment.

Waar dit in de wet staat

Elke termijn staat in de wet die bij die situatie hoort, en dat is meteen de reden waarom het geen vaste regel is die overal geldt. De vijf dagen voor een verhuizing staan in artikel 2.39 van de Wet basisregistratie personen. De acht maanden voor de aangifte erfbelasting staan in artikel 45 van de Successiewet 1956, met meer uitleg bij hoeveel tijd heb ik voor de aangifte erfbelasting. De twee jaar voor het melden van pensioenverevening staat in artikel 2 lid 2 van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Toeslagen kennen geen vaste aangiftetermijn zoals hierboven, maar zijn geregeld in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, waarin staat dat een toeslag altijd aan het huishouden hangt en dus verandert zodra dat huishouden verandert.