Als iemand in het buitenland overlijdt, verandert er op een aantal punten iets ten opzichte van een overlijden in Nederland. De belangrijkste verschillen zitten in de registratie van het overlijden, de vraag welk recht op de erfenis van toepassing is, en het feit dat sommige Nederlandse instanties niet automatisch bericht krijgen zoals dat bij een overlijden in Nederland wel gebeurt.
Kort samengevat: het overlijden wordt geregistreerd volgens de regels van het land waar iemand overlijdt, niet automatisch in de Nederlandse basisregistratie personen (BRP). Voor de erfenis kan een ander recht gelden dan het Nederlandse, afhankelijk van waar iemand woonde en of er een testament is. En instanties zoals de Sociale Verzekeringsbank, de Belastingdienst en pensioenfondsen moeten in veel gevallen apart worden geïnformeerd, omdat zij niet automatisch een seintje krijgen vanuit het buitenland.
Waar wordt het overlijden geregistreerd?
In Nederland registreert de gemeente een overlijden en verwerkt de basisregistratie personen (BRP) dat vervolgens automatisch bij andere instanties. Overlijdt iemand in het buitenland, dan gebeurt de eerste registratie volgens de regels van dat land, meestal door een lokale burgerlijke stand of een vergelijkbare instantie. Die registratie leidt niet vanzelf tot een aanpassing in de Nederlandse BRP. Voor wie precies wil weten wat de BRP wel en niet automatisch bijwerkt, is er een overzicht in de kennisbank over de basisregistratie personen.
Om de Nederlandse registratie bij te werken, is meestal een vertaalde en gelegaliseerde overlijdensakte nodig. Welke stappen daarvoor precies gelden, verschilt per land en per situatie. De ambassade of het consulaat van Nederland in het land van overlijden kan aangeven welke documenten nodig zijn en waar deze moeten worden ingediend.
Welk recht is van toepassing op de erfenis?
Bij een overlijden met een internationaal element speelt de vraag welk erfrecht van toepassing is: het Nederlandse of dat van het land waar de overledene woonde. Binnen de Europese Unie bepaalt een Europese verordening welk land in beginsel bevoegd is en welk recht geldt, doorgaans op basis van de laatste gewone verblijfplaats van de overledene. Er zijn uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld als iemand in een testament zelf een rechtskeuze heeft vastgelegd.
Dit is een van de punten waarop de situatie sterk kan verschillen per land en per dossier. Nabestaandenia.nl geeft hierover geen juridisch advies; voor de vraag welk recht in een specifiek geval van toepassing is, verwijzen wij naar een notaris of jurist die ervaring heeft met internationale nalatenschappen.
Welke instanties moeten alsnog bericht krijgen?
Binnen Nederland zorgt de koppeling tussen de BRP en andere instanties ervoor dat veel organisaties automatisch weten dat iemand is overleden. Bij een overlijden in het buitenland ontbreekt die automatische melding vaak, of komt hij pas laat op gang. Instanties zoals de Sociale Verzekeringsbank (voor AOW of kinderbijslag), pensioenfondsen, de Belastingdienst en verzekeraars kunnen daardoor langer in de veronderstelling blijven dat iemand nog in leven is.
Het is daarom goed om per instantie na te gaan of een melding nodig is, en dat niet zonder meer over te laten aan automatische gegevensuitwisseling. Een overzicht van instanties die wel en niet vanzelf bericht krijgen, is te vinden in de kennisbank per instantie. Wie wil zien welke stappen in zijn of haar situatie van toepassing zijn, kan dat in een paar vragen laten uitzoeken.
Toeslagen en uitkeringen
Als de overledene toeslagen ontving, of als een huishouden door het overlijden in het buitenland verandert, kan dat gevolgen hebben voor toeslagen van achterblijvende gezinsleden. Ook hier geldt dat de Belastingdienst niet automatisch op de hoogte is van een overlijden dat in het buitenland is geregistreerd. Een melding blijft dan nodig, ook als dat bij een overlijden in Nederland vanzelf zou zijn gegaan.
Ambassade, consulaat en praktische zaken
Naast de registratie en de erfenis speelt bij een overlijden in het buitenland ook de praktische kant: het regelen van vervoer van het lichaam, lokale formaliteiten en soms een lokale begrafenis of crematie. De Nederlandse ambassade of het consulaat ter plaatse kan hierbij ondersteunen en heeft vaak een overzicht van lokale ondernemers en procedures. Zij kunnen echter niet namens u optreden bij Nederlandse instanties of bij een notaris.
Wat u zelf kunt voorbereiden
Omdat de registratie en de meldingen bij een overlijden in het buitenland niet vanzelf lopen zoals in Nederland, is het zinvol om vooraf in kaart te brengen welke instanties in uw situatie apart moeten worden geïnformeerd en welke documenten daarvoor nodig zijn. Hoe wij onze informatie samenstellen en waar die vandaan komt, leest u op de pagina over onze werkwijze.
Wilt u voor uw eigen situatie zien welke stappen van toepassing zijn na een overlijden, ook als dat in het buitenland heeft plaatsgevonden? Doe de gratis quick-scan of bekijk de onderwerpen in de kennisbank om te zien wat er voor u geregeld moet worden.